ಬೆಂಗಳೂರು/ಶಿವಮೊಗ್ಗ: ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಾಗ ತೆಗೆದ ಫೋಟೋ ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಖ್ಯಾತ ಉರಗ ತಜ್ಞ, ‘ಕಾಳಿಂಗ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ರೈನ್‌ಫಾರೆಸ್ಟ್‌ ಇಕಾಲಜಿ’ಯ (KCRE) ಡಾ. ಪಿ. ಗೌರಿಶಂಕರ್ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅನಂತ ರಾಮನಾಥ ಹೆಗಡೆ ಅವರಿದ್ದ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಏಕಸದಸ್ಯ ಪೀಠವು ಈ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ್ದು, ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಸದುದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅಪರಾಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.
ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹಾಗೂ ಆರೋಪವೇನಿತ್ತು?
ಭಾರತದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ-1972ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪವು ತೀವ್ರ ರಕ್ಷಣೆಗೊಳಗಾದ (Schedule Species) ಜೀವಿಯಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು, ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಂಧನದಲ್ಲಿಡುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡುವುದು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಅಪರಾಧ.
ಕೆಲ ಸಮಯದ ಹಿಂದೆ ಗೌರಿಶಂಕರ್ ಅವರು ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪವೊಂದನ್ನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಈ ವೇಳೆ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಹಾವಿನ ವಿಡಿಯೋ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಗೌರಿಶಂಕರ್ ಕೂಡ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇದನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ, ಗೌರಿಶಂಕರ್ ಅವರು ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪವನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದು, ಬಂಧನದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಫೋಟೋ ತೆಗೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೂ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಿತ್ತು. ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಇದ್ದ ಈ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಕೋರಿ ಗೌರಿಶಂಕರ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ್ದರು.
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಗಮನಿಸುವಿಕೆಗಳು:
ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್ (ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ) ಮತ್ತು ಅರ್ಜಿದಾರರ ವಾದಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಪೀಠವು, ಆರೋಪ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹುರುಳಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು. ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಹೀಗಿವೆ:
ಬಂಧನದಲ್ಲಿಟ್ಟಿಲ್ಲ:
ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪವು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ, ತೆರೆದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಅಥವಾ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ಬಂಧನದಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ.
ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಕೊರತೆ:
ಗೌರಿಶಂಕರ್ ಅವರು ಹಾವಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ, ಕೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ.
ಫೋಟೋಗಳ ಮೂಲ:
ಈ ವಿವಾದಿತ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಖುದ್ದು ಅರ್ಜಿದಾರರೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮೊಬೈಲ್ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಮೆರಾದಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ.
ಪೂರ್ವ ಮಾಹಿತಿ:
ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ತಾವು ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪವನ್ನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಗೌರಿಶಂಕರ್ ಅವರು ಮೊದಲೇ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಕಳ್ಳತನದಿಂದ ಈ ಕೃತ್ಯ ನಡೆದಿಲ್ಲ.
ವಕೀಲರ ವಾದ-ಪ್ರತಿವಾದ:
ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರ ವಕೀಲರು, “ಹಾವನ್ನು ಕೇವಲ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು ಬೇಟೆಯಾಡಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಫೋಟೋಗಳೇ ಹಾವು ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಸಾರುತ್ತವೆ” ಎಂದು ಬಲವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಇದಕ್ಕೆ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್ ವಕೀಲರು, “ಅರ್ಜಿದಾರರು ಇತರರಿಗೆ ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇ ಕಾಯ್ದೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆ” ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಫೋಟೋ ತೆಗೆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಜೀವ ರಕ್ಷಕನನ್ನು ಹೊಣೆಗಾರನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಗೌರಿಶಂಕರ್ ಮೇಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ದಶಕಗಳಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಗೌರಿಶಂಕರ್ ಅವರಿಗೆ ಈ ತೀರ್ಪು ದೊಡ್ಡ ನಿರಾಳತೆ ತಂದಿದೆ.
