ಶಿವಮೊಗ್ಗ: ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕರಡು ಅಧಿಸೂಚನೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಮಲೆನಾಡಿನ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಈಗ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ ‘ವರದಿ ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆಯೇ?’ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ, ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದ ಯಾವ ಭಾಗ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ? ಎನ್ನುವುದಾಗಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಏಳನೇ ಕರಡನ್ನು ಜುಲೈ 27ರಂದು ಹೊರಡಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಗುಜರಾತ್ನಿಂದ ತಮಿಳುನಾಡಿನವರೆಗೆ ಹರಡಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಇದರ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಆರು ಕರಡುಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದರೂ ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಒಮ್ಮತ ಮೂಡಿರಲಿಲ್ಲ.
‘ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್’ ಎಂದಾಕ್ಷಣ ಏಕೆ ಆತಂಕ?
ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಸನಗರ, ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ, ಸಾಗರ ಹಾಗೂ ಮಲೆನಾಡಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಜನವಸತಿ, ಅಡಿಕೆ ತೋಟ, ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆ, ಕಾಳುಮೆಣಸು, ಶುಂಠಿ, ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಣೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವೂ ಇದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶದ ಚರ್ಚೆ ಆರಂಭವಾದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅನುಮಾನಗಳು ಮೂಡುತ್ತವೆ:
- ಕೃಷಿ ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದೇ?
- ಅಡಿಕೆ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮನೆ ಕಟ್ಟಬಹುದೇ?
- ಜಮೀನು ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೇ?
- ಗ್ರಾಮೀಣ ರಸ್ತೆ, ಸೇತುವೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾಮಗಾರಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆಯೇ?
- ಹೋಂಸ್ಟೇ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸಬಹುದೇ?
- ಗ್ರಾಮದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರದೇಶವೇ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆಯೇ?
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದ ಸಂದೇಶಗಳಿಂದ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅಧಿಕೃತ ಗ್ರಾಮವಾರು ನಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.
ಇದು ‘ESZ’ ಅಲ್ಲ, ‘ESA’
ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಸುತ್ತ ಘೋಷಿಸುವ Eco-Sensitive Zone ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿರುವ Ecologically Sensitive Area ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ.
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ವಿಶಾಲವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವ ಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ಜಮೀನು ಇದರಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇವಲ ಗ್ರಾಮದ ಹೆಸರು ನೋಡಿ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಅಧಿಕೃತ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ, ಕೃಷಿಭೂಮಿ, ಜನವಸತಿ ಮತ್ತು ಈಗಿನ ಭೂಬಳಕೆ ಹೇಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದೇ ಮುಖ್ಯ.
ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅಡಿಕೆ ತೋಟ ನಿಷೇಧವಾಗುತ್ತದೆಯೇ?
ಪ್ರಸ್ತುತ ಚರ್ಚೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯದ 2024ರ ಅಧಿಕೃತ ಕರಡು ಅಧಿಸೂಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಇಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಈಗಿರುವ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಆಗಬಾರದು ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅಡಿಕೆ, ಕಾಫಿ, ಕಾಳುಮೆಣಸು, ಏಲಕ್ಕಿ, ಭತ್ತ ಅಥವಾ ಇತರ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವುದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಅದರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಜಮೀನಿನ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೇಲೂ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕರಡು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ, “ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಜಾರಿಯಾದರೆ ಅಡಿಕೆ ತೋಟ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ” ಅಥವಾ “ಎಲ್ಲ ಕೃಷಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ” ಎಂಬ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸದೆ ನಂಬಬಾರದು.
ಆದರೆ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿ ಒತ್ತುವರಿ, ಅಕ್ರಮ ಭೂಬಳಕೆ ಬದಲಾವಣೆ ಅಥವಾ ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆಗಳು ಬೇರೆ ಕಾನೂನುಗಳಡಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡಬಹುದು.
ಯಾವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ?
ಕರಡಿನ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿಗಿಂತ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು.
ಹಿಂದಿನ ಅಧಿಕೃತ ಕರಡಿನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳಿಗೆ ನಿಷೇಧ ಅಥವಾ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು:
- ಹೊಸ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಗಣಿಗಾರಿಕೆ
- ಮರಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ
- ಹೊಸ ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ
- ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಲಿನ್ಯ ಉಂಟುಮಾಡುವ ‘ರೆಡ್ ಕೆಟಗರಿ’ ಕೈಗಾರಿಕೆ
- ದೊಡ್ಡ ಟೌನ್ಶಿಪ್ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ
ಈಗಿರುವ ವಸತಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ದುರಸ್ತಿ, ನವೀಕರಣ ಅಥವಾ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧವಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ಅಧಿಕೃತ ಕರಡು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸ್ಥಿತಿ ಏನು?
ಇದೇ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಈಗಿರುವ ಮನೆಯ ದುರಸ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಹಿಂದಿನ ಕರಡಿನಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆದರೆ ಖಾಲಿ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡ, ದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಟ್ಟಡ, ರೆಸಾರ್ಟ್ ಅಥವಾ ಬಹುಮಹಡಿ ಯೋಜನೆ ನಿರ್ಮಿಸುವಾಗ:
- ಜಮೀನಿನ ವರ್ಗೀಕರಣ
- ಕಟ್ಟಡದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ
- ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್
- ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಇರುವ ಅಂತರ
- ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ
ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು.
ಹೀಗಾಗಿ “ಯಾವುದೇ ಮನೆ ಕಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ” ಎನ್ನುವುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ; “ಯಾವುದೇ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ” ಎನ್ನುವುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ.
ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನಡೆಯಬೇಕಿರುವುದೇನು?
ಕರಡಿನ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಂಬಲ ಅಥವಾ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಮೊದಲು ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕು.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗ್ರಾಮಕ್ಕೂ:
- ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಗಡಿಯ ನಕ್ಷೆ
- ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಭೂಮಿಯ ವಿವರ
- ಜನವಸತಿ ಪ್ರದೇಶದ ಗುರುತು
- ಯಾವ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಅನುಮತಿ ಬೇಕು ಎಂಬ ಪಟ್ಟಿ
- ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ವಿಧಾನ
- ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕಾದ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿ
ಇವುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕು.
ತಾಂತ್ರಿಕ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇಡುವುದರಿಂದ ಜನರ ಅನುಮಾನ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆ ನಡೆಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.
ರೆಸಾರ್ಟ್, ಹೋಂಸ್ಟೇ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಪ್ರಶ್ನೆ
ಕೊಡಚಾದ್ರಿ, ಆಗುಂಬೆ, ಶರಾವತಿ ಹಿನ್ನೀರು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಆದಾಯ ನೀಡಿದರೂ, ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ಕಟ್ಟಡ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ, ನೀರಿನ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟದ ಇಳಿಜಾರಿನ ಬದಲಾವಣೆ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.
ದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಕುಟುಂಬ ನಡೆಸುವ ಸಣ್ಣ ಹೋಂಸ್ಟೇಯನ್ನು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು. ಕಟ್ಟಡದ ಪ್ರಮಾಣ, ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ, ನೀರಿನ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳದ ಪರಿಸರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಯಮ ರೂಪಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಬದುಕು ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿಗಳಲ್ಲ
ಅರಣ್ಯ ನಾಶ, ಅಕ್ರಮ ಕಲ್ಲುಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ಬೃಹತ್ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಮಳೆನೀರು ಹರಿಯುವ ಸ್ವರೂಪ, ನದಿಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟದ ಸ್ಥಿರತೆ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ನಡುವೆ ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳು ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯೊಂದಿಗೆ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರು ಅಥವಾ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿರುವವರು ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುವುದು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಲ್ಲ.
ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆ ಸ್ಥಳೀಯರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯಬೇಕು. ಯಾವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಏಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು.
ಮುಂದಿನ ಚರ್ಚೆ ಯಾವ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಇರಬೇಕು?
ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ಕೇವಲ “ವರದಿ ಬೇಕು” ಅಥವಾ “ವರದಿ ಬೇಡ” ಎಂಬ ಎರಡು ನಿಲುವಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು.
ಚರ್ಚೆಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿರಬೇಕು:
- ಗ್ರಾಮವಾರು ಗಡಿ ನಿಖರವಾಗಿದೆಯೇ?
- ಕೃಷಿಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಜನವಸತಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೇ?
- ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕಡಿವಾಣ ಬೀಳುತ್ತದೆಯೇ?
- ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನೆ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯೋಜನೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಿಯಮವಿದೆಯೇ?
- ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ದಾಖಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸರಳವಾಗಿದೆಯೇ?
- ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಗ್ರಾಮಸಭೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆಯೇ?
ಕರಡಿನ ಕುರಿತು ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಮತ್ತು ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಭಾವಿತ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲೂ ದಾಖಲೆ ಆಧಾರಿತ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಯಬೇಕು. ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗದು. ಅದೇ ರೀತಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಪೀಳಿಗೆಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಜನರ ಬದುಕು, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಗದು.
ಹೀಗಾಗಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಜನರಿಗೆ ಈಗ ಬೇಕಿರುವುದು ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ವದಂತಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಭರವಸೆಯೂ ಅಲ್ಲ.
ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮದ ನಿಖರ ನಕ್ಷೆ, ಸರಳ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಚರ್ಚೆ—ಇವೇ ಮೊದಲು ಬೇಕಾಗಿವೆ.
